2025’i başka türlü uğurlayalım istedik, müziği hayatının merkezine koyanlara, müzisyenlere, yazarlara, organizatörlere, işletmecilere, dinleyicilere, söyleyeceklerinin muteber olacağına inandığımız kişilere başvurduk; bitmek üzere olan yıldan kendilerine kalanı, kendilerinden başkalarına kalanları, 2025’i müzikal açıdan nasıl geçirdiklerini yazmalarını rica ettik. Bizim Caz Türkiye Caz Arşivi projesinin kurucusu, yazar Beran Paçacı bizi kırmadı, 2025’de müziğin yaşamındaki yerini, yılın müzikal açıdan nasıl geçtiğini yazdı.
■
Bu senenin ardından bir değerlendirme yapmak gerekirse, Jazz müziğine olan tutkumla, Türkiye Caz Arşivi projesi olarak hayata geçirdiğimiz Bizim Caz web sitesinin içeriğinin zenginleşmesi ve web sitesinde yer alan özelliklerin geliştirilmesi için çok emek verdiğim, çok üretken bir yıl oldu diyebilirim.
Yaklaşık 3600 caz konseri, onlarca caz müzisyeni/grubu, 85 caz kaydı (41 albüm, 15 EP, 29 single), çeşitli caz performansı mekanı, caz festivalleri, caz radyo programları ve caz medyalarının makale verisinin web sitesinde girişini yaptık. Altyapı ve Teknoloji Sorumlusu olan Sinan Uşşaklı bu verilerin web sitesine yansıtılması sırasında karşılaştığımız sorunları, ürettiği esnek çözümlerle, büyük bir kararlılıkla ve özveriyle çözmesini bildi; projenin hayata geçirilmesinde en hayati görevlerden birini üstlenmeye devam etti! Projenin görsel tasarımında ve sosyal medya paylaşımlarında büyük desteği olan grafik tasarımcı Abdullah Güven ise her zaman yanımdaydı!
Böyle bir veri kaynağının elinizin altında olmasını, Türkiye’nin zor zamanlardan geçtiği şu dönemde (Demokrasi/Adalet/Ekonomi/Kültür Yozlaşması sorunları) büyük bir mücadele olarak görüyoruz. Gönüllü olarak, hiç bir beklenti içerisinde olmadan projeyi devam ettiriyoruz. Bir yandan da sürdürülebilir bir iş olması için gereken işbirliklerine, sponsorluklara ve gönüllülere her zaman kapımızın açık olduğunu en baştan söyleyelim.
Caz kayıtları açısından seneyi değerlendirirsek, 2018-2020 senelerindeki albüm sayılarına (58, 64, 52) uzak olsak da, 2022’den beri her sene 30’un üzerinde albüm yayımlanmasıyla sayısal anlamda belirli bir istikrarı koruduğumuzu söyleyebiliriz. Bunun yanında bu senenin en heyecan verici işi olan Hayyam Stüdyoları‘nın 2013’teki kuruluşundan beri kayıt mühendisliğini üstlenen Sinan Sakızlı‘nın Kurukahveci Mehmet Efendi sponsorluğunda 10 Usta 10 Albüm ile ülkenin caz ustalarına albüm kaydı yapması tarihi bir proje olarak hepimizi heyecanlandırdı ve sevindirdi.
10 Usta 10 Albüm projesinin bazı detaylarını aşağıdaki tabloda sunmaktayım. Burada görüleceği gibi kadın-erkek sayısının eşitliği, farklı enstrüman çalan müzisyenlere yer verilmesi, 10 aylık bir süreye yayılması projenin olumlu yönleri olarak değerlendirilebilir. Bunun yanında bazı müzisyenlerin hem kendi kayıtlarının daha önceden olması, hem de eşlik ettikleri bir çok albümün olması, acaba başka müzisyenlere de yer verilemez miydi diye düşündürmüyor değil. Tabi belirli bir ustalıkta ve besteci özelliği olan çok da fazla caz sanatçımızın olmadığını da biliyorum.
Ben 3 senedir yurtdışında yaşıyorum. Kasım ayında bir Türkiye ziyaretim oldu. Bunun için çok heyecanlıydım. Programımı önceden oluştururken, tam hangi tarihlerde seyahat edeceğimi belirlemek zor oldu, ama sonunda çok verimli ve başarılı bir 12 gün geçirdiğimi söyleyebilirim. 4-8 Kasım’da Ankara’daydım.
Oradayken, multi-enstrümantalist (Piyano, Saksofon, Kontrbas, Davul), jazz müziğinin Türkiye’deki ilk ve efsane temsilcilerinden Tuna Ötenel ve sevgili eşi tiyatro oyuncusu ve şiir seslendiricisi Berin Ötenel‘i evlerinde ziyaret ettim. Tuna bey ile daldan dala atladık. Türkiye’nin ilk caz plağı olan, kontrbasta Kudret Öztoprak ve davulda Erol Pekcan’ın yeraldığı 1978 tarihli Jazz Semai‘de Tuna Ötenel de piyano ve saksofonun arkasındaydı; her gece Trio olarak Ankara Oteli’nin terasında sahne alıyorlarmış. İsveç’te ve Fransa’da sahne aldığı günlerden de bahsetti. Okay Temiz ile İsveç deneyimi… Füsun Levet‘in çabalarıyla Pierre Michelot ve Philippe Combelle ile Fransa’da 1998’de kaydedilen “Vian Köpüğü” albümü… Tuna abi, tenor saksofoncu Pedro Iturralde’nin Flamenco Jazz albümünü de tekrar hatırlattı. Jazz Semai albümündeki bazı parçaları bestelerken o albümden de esinlenmiş. Bu bilgi bile başlı başına bir hazine.
9-15 Kasım’da ise caz müziğiyle ilgili buluşmalar yapmak için İstanbul’daydım. Türkiye Caz Arşivi gibi kapsamlı bir projeye girişince paydaşları iyi tanımak ve kendini de onlara tanıtmak gerekiyor. Paydaşlar deyince karşınızda müzisyenler, mekan işletmecileri, festival organizatörleri, menajerler, kayıt stüdyosu işletmecileri, radyocular, yazarlar, eğitmenler, eğitim kurumu işletmecileri, görsel sanatçılar ve tabiki dinleyiciler var. Bu fırsatı iyi değerlendirdim ve bir çok etkinliğe katıldım.
Apaçık Radyo’da Sanat Deliorman’ın Her Şeye Rağmen programına konuk oldum. Aralık ayında yayımlanacak. Programının ismini çok beğendim. Başkent Üniversitesi’nde Elektrik-Elektronik Mühendisliği’nde okurken Bilim ve Uygarlık Tarihi hocam Ahmet İnam bize “vıdı vıdı dünyası” derdi. Yani bizi oyalayan, bazen bizi kaygıya sevk eden bazı şeyler var. İşte bir işimiz var, ailevi sorumluluklarımız var, bürokratik işler var, gündelik koşturmaca derken, “her şeye rağmen” bir de kendimizi var ettiğimiz, kaliteli bir iş ortaya çıkarmaya çalıştığımız, dünyada ben de varım dediğimiz, üzerine kafa yorduğumuz, değer verdiğimiz projelerimiz var. “Her şeye rağmen” bunlarla da uğraşıyoruz. Bu kolay olmuyor. Enerjimizi çekenler var, moralimizi bozanlar, kafamızı karıştıranlar… Programda her şeye rağmen 8 yılda neler başardığımızı anlattım. Sıcak bir sohbet oldu. Kaçırmayın derim.
Başka bir gün, dünyanın en güzel kitap kafelerinden birisi olan ve aynı zamanda caz performans mekanlarımızdan Minoa Pera’da Ülkem Özsezen ile Jazz Dergisi için bir “Körleme” seansı gerçekleştirdik. Charlie Parker, Dave Brubeck, Charles Mingus ve Art Blakey’in albümlerinden parçalar dinletti Ülkem bey ve tahminlerde bulunmamı istedi. Neyseki rezil olmadım; genelde tutarlı tahminlerde bulundum. Çok eğlenceliydi. Arkadaşlarınızla birbirinize caz parçaları dinletip, parçanın ismini ve kimlerin yer aldığını sormanızı tavsiye ederim. Parçadaki sololara kulak kesilmek, tarzına göre hangi yıllardan olabileceğini düşünmek, enstrümanı o şekilde kimin çalabileceğini düşlemek; hepsi dinleyici olarak gelişimimizi bir üst noktaya taşıyacak unsurlar… Bu arada Ülkem bey, Cüneyt Sermet‘in “Cazın İçinden” kitabını tavsiye etti. Caz serüveninin iyi tasniflendiği, çok öğretici bir kitap olduğunu söyledi.
Caz Ağı Derneği‘nin organizasyonuyla 11-12 Kasım 2025 tarihlerinde gerçekleşen 2. Türkiye Caz Konferansı‘na Bizim Caz adına katılma şansı da yakaladım. Avrupa Caz Ağı’nın (Europe Jazz Network – EJN) bir nevi Türkiye temsilciliğini üstlenen Caz Ağı Derneği’nin, caz ve doğaçlama müziği üzerine “Fırsatlar” teması ile sektörün bütün paydaşlarını bir araya getirdiği Türkiye Caz Konferansı’nda düzenlenen yuvarlak masa toplantıları ve paneller ilerisi için çok umut vericiydi. Ancak bu şekilde bir araya geldiğimizde birbirimizi tanıyoruz, anlıyoruz, tartışıyoruz, yeni fikirler üretiyoruz ve birlik oluyoruz.
Salon İKSV‘nin ev sahipliğinde düzenlenen 2 günlük konferansta 3 panel düzenlendi. 11 Kasım Salı günü 14:30’da gerçekleşen “Caz ve Doğaçlama Müzik Sahnesinde Toplulukların ve Kolektiflerin Yaratabileceği Fırsatlar” panelinin kolaylaştırıcılığını akademisyen ve müzisyen Yeşim Pekiner üstlenmişti; panelistler Bahar Türkay (HOPE Alkazar’ın Direktörü), Başak Doğan (Koro Şefi, Chromas Choir’ın Kurucusu), Egemen Tosunbaş (Gitarist) ve Müge Çığ (Etkinlik Yöneticisi, Loft Caz Kültür Gazetesi) toplulukların ve kolektiflerin önemini sektördeki deneyimlerine dayanarak güzel örneklerle anlattılar. 12 Kasım Çarşamba günü 13:00’de gerçekleşen “Seyirci, Festival ve Üretici Ekosistemi Nasıl Güçlenir?” panelinin kolaylaştırıcılığını 3dots ve Bozcaada Caz Festivali’nin kurucu ortağı Çağıl Özdemir üstlenmişti; panelistler Beril Sarıaltun (Kurucu, Kreşendo), Burcu Çıtak (Sponsorluk Müdürü, Paribu) ve Volkan Aslan (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Daire Başkanı) karşılaştıkları sorunları, olumlu deneyimlerini ve bu sektörün güçlenmesi için nasıl işbirlikleri yaptıklarını bütün açıklığıyla samimi bir şekilde ortaya koydular.
Bu panelde beni en şaşırtan nokta, bir kamu kuruluşu olan İBB’den gelen Volkan Aslan’ın konuşmasının ne kadar planlı, programlı, kapsamlı konuları ele aldıklarını göstermesiydi. İyi bir ekip kurdukları belli oluyor; umarım örnek olmaya devam ederler. Kamu kuruluşlarının kaliteli işler ortaya koymaları, sanata ulaşması mali ve zaman açısından zor olan bir kesim vatandaşı da ücretsiz ya da hesaplı etkinliklerle sanatla buluşturmaları çok değerli. Aynı gün 15:30’da gerçekleşen “Türkiye’de Caz Sahnesinde Kuşaklar ve Kuşaklar Arası Etkileşim” panelinin kolaylaştırıcılığını akademisyen ve müzisyen Alper Yılmaz üstlenmişti; panelistler Önder Focan (Gitarist), Sibel Köse (Vokalist), Eylül Biçer (Gitarist), Eylül Güntekin (Basçı) kendi kuşaklarının temsilcileri olarak farklı bakış açılarını ve deneyimlerini bizlerle paylaştı. Kuşaklar arası kurulan bağlardan, çalışma şekillerinden bahsettiler.
Bilgiye erişimin gittikçe kolaylaştığı ve bilgi fazlalığının olduğu günümüzde müzisyenlerin bu şartları nasıl değerlendirdikleri, bazılarının kolaya kaçtıkları, bazılarının ise emek vererek başarıya ulaştıkları yorumları ilgi çekici konuşmaların başında geliyordu.
Bu konferansın çıktıları (tartışılan konular, sunulan fikirler, deneyimler) yazılı bir hale getirilebilirse, hepimize faydası olacağını düşünüyorum. Böylece havaya konuşmuş olmayacağız. Herkesin katkısı somut hale gelecek.
Bu sene Beyoğlu Caz Festivali’ni de deneyimleme şansı yakaladım. İkincisi düzenlenen festivalde konserler, söyleşiler, geziler ve farklı deneyimler ile zengin ve özgün bir program oluşturulduğu gözden kaçmıyordu. Festival mekanları da Beyoğlu’nu uçtan uca farklı ortamlarını deneyimlemek için özenle seçildiği görülüyordu. “Bizim Caz” olarak festivale davet edilmiş olmak beni çok memnun etti; festivali düzenleyenlere teşekkürlerimi tekrar sunuyorum. Katıldığım konserler: Maria Grand Duo (Ozza Galata), Barış Ertürk BAM (Urban), Berke Hartabaş Trio (Kontraplak), Knats (Bova) ve Nylon Car & Midnight Jam Session (Bova). Ayrıca Batu Akyol’un “Beyoğlu’nun Üç Cisim Problemi – Mekân, Piyasa ve Ruh” adlı söyleşisine de katıldım. 2021’de düzenlenen Yeniköy Caz Günleri’ndeki özenli festival tasarımını, mahallenin ilginç köşelerinin festivale dahil edilmesini, gençliğin enerjisini ve bir hayalin gerçekleşmesini Beyoğlu Caz Festivali’nde tekrar deneyimledim. Umarım sürdürülebilir!
Türkiye’de Kasım ayındaki Ankara ve İstanbul ziyaretlerimde 50’den fazla kişiyle uzun ya da kısa konuşmam olmuş. Bundan dolayı çok mutluyum. Bizim Caz sitesiyle ilgili çok güzel yorumlar ve tebrikler aldım. Karşılıklı fikir alışverişlerimiz oldu. Ayrıca ilerisiyle ilgili gerçekleştirebileceğimiz projeleri de konuştuğum kişiler oldu. Tarihe not düşmek adına görüştüğüm değerli isimleri sıralamak isterim. (Umarım unuttuğum kişiler yoktur.)
Caz basınından Turgay Yalçın (Darkbluenotes.com Kurucu Ortağı/Genel Yayın Yönetmeni/Baş Editörü), Zuhal Focan (Jazz Dergisi Genel Yayın Yönetmeni/Baş Editörü), Feridun Ertaşkan (Mesajlaşabildim) (Cazkolik.com Kurucusu/Genel Yayın Yönetmeni/Baş Editörü), Eray Düzgünsoy (Loft Caz Kültür Gazetesi Kurucusu), Burak Sülünbaz (Caz Yazarı, DBN/Jazz Dergisi); caz etkinliklerini düzenleyenlerden Harun İzer (İstanbul Caz Festivali Direktörü), Gözde Sivişoğlu (Akbank Caz Festivali Direktörü), Emin Gök / Selim Güneş (Beyoğlu Caz Festivali Organizatörleri), Saba Sümer (Yeldeğirmeni Sanat, Kültür ve Sanat Yöneticisi); Hakan Atala (Lale Plak, İşletmeci), Batu Akyol (Türkiye’de Caz Belgeseli, Yönetmen), Seda Özgüven (Fotoğrafçı), Barış Selimoğlu (DJ Barthez, JoyJazz Radio); caz müzisyenlerimizden Sibel Köse (Vokal), Sanat Deliorman (Vokal), Erdem Özkan (Vokal), Ece Göksu (Vokal), Nevin Hetmanek (Vokal), Tuna Ötenel (Piyano), Ülkem Özsezen (Piyano), Yeşim Pekiner (Piyano), Ercüment Orkut (Piyano), Kaan Bıyıkoğlu (Piyano), Peter Shalamov (Piyano), Sinan Cem Yücel (Piyano), Alper Yılmaz (Bas Gitar), Kağan Yıldız (Kontrbas), Volkan Topakoğlu (Kontrbas), Barış Öztürk (Kontrbas), Misha Pashkov (Kontrbas), Enver Muhamedi (Kontrbas), Esra Kayıkçı (Kontrbas, Vokal), Eylül Güntekin (Kontrbas), Burak Cihangirli (Davul), Mustafa Kemal Emirel (Davul), Nedim Ruacan (Davul), Berkay Sümbül (Davul), Görkem Efe (Davul), Ahmet Alân (Perküsyon), Tunç Çakır (Perküsyon), Önder Focan (Gitar), Neşet Ruacan (Gitar), Cem Tuncer (Gitar), Hakan Kamalı (Gitar), Eylül Biçer (Gitar), Mert Pekduraner (Gitar) , Erhan Erbelger (Gitar), Tomas Hetmanek (Gitar), Egemen Tosunbaş (Gitar), Berke Hartabaş (Gitar), Yahya Dai (Tenor/Alto/Soprano Saksofon, Flüt), Batu Şallıel (Tenor/Alto Saksofon), Barış Ertürk (Tenor/Soprano/Bariton Saksofon), Kemal Ergün (Tenor Saksofon), Ali Ramiz Barut (Tenor Saksofon), Utku Gürler (Trompet).
BizimCaz.com sitesi neler sunuyor? Konserler, Müzisyenler, Gruplar, Kayıtlar, Mekanlar, Festivaller, Etkinlikler (Söyleşi, Panel, Dans Gösterisi, Fotoğraf/Resim Sergisi, Film Gösterimi, vb.), Makaleler, Yazarlar, Görsel Sanatçılar (Fotoğrafçı, Ressam, Heykeltraş), Eğitim (Üniversiteler, Diğer Eğitim Kurumları, Seminerler, Tezler, Caz Kampı), Radyo Programları, Kitaplar, Belgeseller ve Ödüller.
Geliştirilmeye açık bu site, umarım daha başka araştırmacılara ve caz severlere de heyecan verir ve bu yolculuğun bir parçası olmak için Bizim Caz’cıların arasına yeni gönüllüler de eklenir. Sitenin farklı bölümleri için gönüllülere her zaman ihtiyaç var. Hem eksikleri ve hataları gidermek için katkı sunabilirsiniz, hem de veri girişlerine katkı sunabilirsiniz. Destekleriniz için [email protected] e-posta adresinden veya instagram sayfasından (@bizimcaz) Bizim Caz ekibine ulaşabilirsiniz.
■
Ardından: 2025 dosyası
Beran Paçacı Instagram
Bizim Caz resmi web sitesi
Bizim Caz Instagram
