Matthew Shipp ve William Parker; dile kolay, kırk yılı aşkın müzikal dostlukları var. New York’un avangart caz sahnesinde başlayan, David S. Ware Quartet’te iyice kök salan bu birliktelik, yıllar içinde sayısız kayıt ve konserle devam etmiş. Şimdi de 6 Kasım 2026’da Tao Forms etiketiyle yayımlanan A Whole System Of ile karşımızdalar. Piyanoda Shipp, kontrbasta Parker. Duo bir proje.
İtiraf edeyim William Parker’ı özel olarak beğeniyorum. Bir de böyle albümleri dinlerken aklım ister istemez müzisyenlerin birbirlerini ne kadar iyi tanıdığına gidiyor. Serbest doğaçlama dediğimiz, öyle herkesin kafasına göre çalıp ortalığı birbirine katması elbette değil. Shipp ve Parker bu seansları yıllardır yapıyor. Çok başarılılar.

Albümün hikâyesi de güzel. İkili, 1994 yılında yayımlanan ilk duo albümleri Zo’dan tam otuz iki yıl sonra, aynı gün yeniden dinleyicinin karşısına çıkıyor. Zo da yeniden yayımlanıyor. Araya DNA ve Re-Union girmiş. Şimdi dördüncü duo albümlerindeler. İster istemez soruyorum. Otuz iki yıl önce aynı piyanonun ve kontrbasın başına oturan iki müzisyenle bugünküler ne kadar aynı?
Deeper Fields ile başlayan albümde Parker’ın yayla kontrbasından çıkardığı sesler, Shipp’in piyanosuyla kafa kafaya yarışıyor. Notions of Order ve albüme adını veren A Whole System Of boyunca da bu müzikal kapışma sürüyor. Sert, düşünceli ve insanı gülümsetecek kadar oyunbaz. Free jazz’ın sevdiğim tarafı bu. Ne olacağını bilmiyorsunuz. Müzisyenler de bilmiyor. İki müzisyenin yaş tahtaya basmadığından şüphem yok.
The Essential Blue Note ise ayrıca ilgimi çekti. İsminden başlayarak blues geleneğine sürdüren parçada, iki müzisyenin müziğin kökleriyle kurduğu ilişkiyi hissediyorsunuz. Shipp’in piyanosunda Monk’u hatırlatan köşeli ifadeler, Parker’ın kontrbasında ise yılların biriktirdiği kocaman bir müzik hafızası var. Bunlar geçmişe öykünmek için yapılmış atraksiyonlar değil. İkisi de kendi dilini çoktan bulmuş müzisyenler.
Albümün kapağındaki kelebeğe gelince, Shipp, kelebeği yeniden doğuşun simgesi olarak görüyor. Bence kırk yıldır birlikte müzik yapan iki insanın yeni bir albümüne bundan daha uygun bir sembol bulmak zor. Bir de albümün adı var: A Whole System Of. Yarım bırakılmış bir tamlama… Shipp, gerisini dinleyiciye bırakıyor. Güzel fikir doğrusu. Herkes kendi dinlediği müziğin sonuna başka bir kelime ekleyebilir.
Bir söyleşisinde Shipp, gençliğinde ritmik vurgularının daha sert olduğunu, yıllar geçtikçe zamanla kurduğu ilişkinin değiştiğini anlatıyor. Bunu anlamlı buluyorum. İnsan gençken söyleyeceklerini bir an önce söylemek istiyor. Yaş aldıkça bazen bir cümleyi yarım bırakmanın da yeterli olduğunu öğreniyor. Müzikte de böyle galiba. Parker ve Shipp’in bugün vardıkları yer, birbirlerine bir şey kanıtlama ihtiyacı duymadıkları bir yer.
A Whole System Of dikkat, sabır ve merak istiyor. Karşılığında iki büyük müzisyenin kurdukları iletişimi ve müziğin henüz keşfedilmemiş ihtimallerini duyuyorsunuz.
Ne güzel dostluk, ne güzel müzik!
■
Dark Blue Notes’da Mine Gürevin
Dark Blue Notes’da Vitrin
“A Whole System Of” Bandcamp



