“Her canlı müzik performansı, zamanın akışında bir an için doğan, ardından parlayan ve nihayetinde kaybolan bir mucize gibidir.” Bu söz, usta İtalyan piyanist Enrico Pieranunzi tarafından sahneye taşınan müziğin özünü anlatır. Herakleitos’un “Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz” sözünde olduğu gibi Pieranunzi’nin icrasında da her nota, bir daha aynı şekilde yankılanmayacak bir anın parçasıdır. Pieranunzi, klasik müzikteki notasyon hâkimiyetinin yanı sıra cazın doğaçlamacı doğasındaki ustalığıyla dinleyicisine eşsiz bir deneyim sunar.
“Pieranunzi’nin müziğinde şiirsel bir armoni, derin bir hassasiyet ve dokunaklı bir romantizm hissi var.”
İtalyan cazının öncüleri Enrico Rava, Paolo Fresu, Stefano Bollani ve Antonio Farao ile birlikte akla gelen ilk isimlerden biri olan Enrico Pieranunzi, Avrupa’ya özgü cazın kelimelerle tarif edilemeyen karakterlerinin oluşmasında İtalyan dokunuşuyla öncülük etmiş isimlerden biri. Pieranunzi’nin müziğinde şiirsel bir armoni, derin bir hassasiyet ve dokunaklı bir romantizm hissi var. Pieranunzi, bu yeterliliklerini uzun süredir istikrarla sürdürdüğü kariyerinde farklı türlerde müzikler üreterek var etmeye devam ediyor.
1949’da Roma’da doğan Pieranunzi, Charlie Christian ve Django Reinhard tarzı çalan bir caz gitaristi olan babası Alvaro sayesinde hem klasik müzik hem de Amerikan caz standartlarıyla erken yaşta tanıştı. Beş yaşında başladığı piyano eğitimi, Santa Cecilia Konservatuvarı’nda aldığı klasik müzik eğitimiyle derinleşti. Gençlik yıllarını Charlie Parker, Lee Konitz ve Chet Baker gibi caz efsanelerinin kayıtlarını özümseyerek cazın ruhunu öğrenerek geçirdi. Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde bu efsane isimlerle çalışma fırsatı bulması, onun müzikal kimliğini daha da zenginleştirdi.
Pieranunzi’nin gençlik dönemlerinde İtalya’nın caz sahnesi 20 yıl süren faşizmin de olumsuz etkisiyle Avrupa’nın diğer ülkelerine kıyasla çok aktif bir durumda değildi; hem caz çalabileceği bir mekan hem de birlikte caz çalabileceği müzisyen sayısı oldukça azdı. Sahne imkanı çok fazla olmadığı için caz ile eğlence tabanlı müziklerin ayrımı da biraz belirsizdi. Pieranunzi, cesurca davranarak 1974’te kurduğu ilk caz üçlüsüyle bu boşluğu dolduran öncülerden biri oldu. Ancak kariyerinin henüz başlarında cazdan geçimini sağlayamadığı dönemlerde “kayıt müzisyeni” olarak film müzikleri çalarak hayatını sürdürdü. Ennio Morricone’nin eserlerini seslendirdiği stüdyo kayıtları, ilerleyen yıllarda Morricone’ye adadığı bir övgü albümüne ilham verdi. Bu çok yönlülük, Pieranunzi’nin müziğinde hem caz, hem klasik hem de sinema dünyasının izlerini bir araya getirdi.
Bill Evans ve McCoy Tyner gibi ustalardan etkilenmesine rağmen, zamanla “İtalyan klasizmi” diye tanımlayabileceğimiz kendine özgü bir üslup geliştirdi. 60’lar ve 70’lerdeki ilk dönemlerinin ardından 1980’lerde ilk uluslarası çıkışını Chet Baker ve Lee Konitz gibi ustalarla çaldıktan sonra 1989’da Musica Jazz eleştirmenleri anketinde “yılın sanatçısı” ödülüyle yakalayan Pieranunzi, 1997’de Fransız Django d’Or ödülünü “En İyi Avrupalı Müzisyen” olarak kazandı. Bu dönemde Charlie Haden ve Paul Motian gibi isimlerle sahne aldı. 2000’lerde Chris Potter, Joey Baron gibi çağdaş caz müzisyenleriyle beraber Camjazz etiketiyle albümler kaydetti. 2014’te Almanya’da Echo Jazz Award ödülünü “En İyi Uluslararası Klavye Sanatçısı” olarak kazandı.
Bugüne kadar lider ve eş lider olarak 100’ün üzerinde albüm kaydeden Pieranunzi, uzun ve bereketli kariyerinde hafızam beni yanıltmıyorsa Türkiye’ye Haziran 2022’de ilk defa gelmişti. Büyük bir keyifle izlediğim konser ile ilgili “Cream de la cream” kıvamında, akıcı bir performans hafızamda kalmış.
Caz ve klasik müzik arasında sınırlar var mı?
Pieranunzi için caz ve klasik müzik arasında kesin sınırlar yoktur. 22 yaşında tamamladığı klasik eğitiminin izlerini gizlemek yerine caz icrasında da bilinçli bir şekilde ortaya koyar. 1973 ile 1998 yılları arasında 25 yıl boyunca farklı konservatuvarlarda klasik müzik eğitmenliği yapması, onun teknik becerisini ve müzikal vizyonunu pekiştirdi. Keyifle dinlediği Debussy, Scarlatti, Fauré ve Hindemith gibi bestecilerden aldığı ilham, caz kompozisyonlarına zarif bir klasik dokunuş kattı.
Müzik dünyasında uzun süre caz ve klasik müzik piyanistlerinin farklı diller kullandığına dair bir önyargı vardı. Bu düşünce, klasik müzik eğitimi almış piyanistlerin caz çalmaya çalışırken yalnızca öğrendikleri bilgileri uygulamaları, hissetmeden çalmaları ve doğaçlama yapmada zorlanmaları nedeniyle ortaya çıkmıştı. Ancak son 25 yılda Enrico Pieranunzi, Brad Mehldau, Michel Camilo ve Chick Corea gibi büyük caz piyanistlerinin başarıları sayesinde bu olumsuz bakış açısı büyük ölçüde değişti. Pieranunzi’nin melodik caz eserlerinde her zaman, özenle yerleştirilmiş bir klasik müzik aroması bulunur.
Enrico Pieranunzi’nin müziği, disiplin ile özgürlüğün, gelenek ile yeniliğin buluştuğu bir yolculuktur. O, klasik müziğin incelikli tekniğini cazın doğaçlamacı ruhuyla birleştirerek dinleyicisine hem entelektüel hem de duygusal bir deneyim sunar. Pieranunzi’nin başarısının ardında günlük disiplinli pratikten çok, bitmeyen bir merak ve tutkuyla müziği keşfetme arzusu var. Onun için müzik, yalnızca bir iletişim dili değil, aynı zamanda bilgiye ve mutluluğa açılan bir kapı. Pieranunzi’nin dünyasında “Müzik, engin bir bilgi denizidir. Merak ve keşfetme arzusu ile derinlere inilmelidir. “
“Improclassica” Venedik Sarayı’nda Seslerin Mozaiği
19 Haziran 2026 akşamı 54. İstanbul Müzik Festivali kapsamında Venedik Sarayı’nda ismiyle müsemma bir performans gerçekleşecek. Enrico Pieranunzi, doğaçlamanın sürprizleri ile klasik müziğin güvenli alanlarının kesişim kümesinde bir konser verecek. Ben bu konseri klasik müziğin sınırlarını çok iyi bilen saygıdeğer bir caz piyanistinin türler arası bir yolculuğu olarak değerli buluyorum. (54. İstanbul Müzik Festivali programında duyurulan Enrico Pieranunzi “Improclassica” konseri sanatçı kaynaklı sorunlar nedeniyle iptal edilmiş, yerine 19 Haziran akşamı gerçekleştirilecek Stefano Di Battista “La Dolce Vita” konseri duyurulmuştur. )
Venedik Sarayı’nın etkileyici atmosferinde kendisine sürekli yol arkadaşları kontrbasta Luca Bulgarelli ve davulda Mauro Beggio ile birlikte klarnette Gabriele Mirabassi eşlik ediyor olacak. Bach, Schumann, Satie, Milhaud ve Debussy repertuvarı daha önce hiç duymadığımız ve konserin dışında bir daha asla duyamayacağımız bir deneyim ile İstanbullu seyirciyle buluşacak. Bir Pieranunzi hayranı olarak bu konser beni çok heyecanlandırdı, eğer siz de bu konserde olmak isterseniz bilet linkini yazının altına ekledim.
Yazımı kaleme alırken iki usta Enrico Pieranunzi ve Marc Johnsson’a Gabriele Mirabassi’nin eşlik ettiği Akdeniz hikayelerinin anlatıldığı Racconti mediterranei albümünü dinledim. Tavsiye ederim.
■
Dark Blue Notes’da Burak Sülünbaz
“La Dolce Vita” konserine BURADAN bilet satın alabilirsiniz.
